{"id":63,"date":"2026-04-06T15:45:36","date_gmt":"2026-04-06T15:45:36","guid":{"rendered":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/?p=63"},"modified":"2026-07-12T17:24:35","modified_gmt":"2026-07-12T17:24:35","slug":"o-juliannie-z-winiar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/2026\/04\/06\/o-juliannie-z-winiar\/","title":{"rendered":"O Juliannie z Winiar"},"content":{"rendered":"\n[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” custom_padding=”96px||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_heading title=”O Juliannie z Winiar” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” title_font=”IM Fell English||||||||” title_font_size=”64px” locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_heading][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” text_font=”IM Fell English SC||||||||” text_text_color=”rgba(0,0,0,0.8)” text_font_size=”32px” global_colors_info=”{}”]

Historie rodziny Ko\u015bcielskich odc. 2<\/span><\/p>[\/et_pb_text][et_pb_divider color=”rgba(0,0,0,0.15)” divider_weight=”2px” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.5em” custom_margin=”||16px||false|false” global_colors_info=”{}”]

Da ja sobie owcarecka,<\/span>
<\/span>mam pieni\u0119dzy pu-worecka.<\/span><\/em><\/p>\n

Nikomu ich nie pozyc\u0119,<\/span>
<\/span>b\u0119d\u0119 mia\u0142a na sp\u00f3dnic\u0119.<\/span><\/em><\/p>\n

Na sp\u00f3dnic\u0119, na korale,<\/span>
<\/span>\u017cadnemu ich nie pozwol\u0119.<\/span><\/em><\/p>\n

A ja sobie owcarz\u00f3wna,<\/span>
<\/span>nie tobie ja ch\u0142opie r\u00f3wna.<\/span><\/em><\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”rgba(37,37,37,0.73)” text_font_size=”18px” text_line_height=”1.5em” custom_margin=”||64px||false|false” global_colors_info=”{}”]

Pie\u015b\u0144 pasterska z kieleckiego<\/span><\/p>[\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]

Julianna Piela, czasami pojawiaj\u0105ca si\u0119 w dokumentach tak\u017ce jako Julianna Pilla, a w panie\u0144stwie zwana zapewne Pielank\u0105, urodzi\u0142a si\u0119 19 lutego 1795 roku \u2013 roku III rozbioru Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w \u2013 w Winiarach, w\u00f3wczas jeszcze zupe\u0142nie niezwi\u0105zanych z produkcj\u0105 majonezu.<\/span><\/p>\n

By\u0142a c\u00f3rk\u0105 B\u0142a\u017ceja Pieli i Katarzyny <\/span>de domo<\/span><\/i> Strachoszczonki, pary, kt\u00f3ra pobra\u0142a si\u0119 w Kalinie Wielkiej 28 lutego 1785 roku, a ju\u017c dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej powita\u0142a na \u015bwiecie pierwsze dziecko, Mariann\u0119. Tempo b\u0142yskawiczne, ale nie ma co si\u0119 dziwi\u0107, poniewa\u017c B\u0142a\u017cej by\u0142 jurnym g\u00f3ralem, przyby\u0142ym najpewniej z Pa\u0144stwa \u017bywieckiego, i jak to g\u00f3ral \u2013 zajmowa\u0142 si\u0119 owczarstwem, a \u017cycia rodzinnego, jak wida\u0107, tak\u017ce nie zaniedbywa\u0142.<\/span><\/p>\n

Rodzina Piel\u00f3w szybko si\u0119 rozrasta\u0142a. Julianna mia\u0142a co najmniej jedena\u015bcioro rodze\u0144stwa: Mariann\u0119 (I, 1786), Mateusza (1788), Magdalen\u0119 (1790), Helen\u0119 (1792), Katarzyn\u0119 (1793), Ann\u0119 (1796), Teres\u0119 (1798), Franciszka (1800), Wincentego (1802), Mariann\u0119 (II, 1803) oraz Mariann\u0119 (III, 1807).<\/span>
<\/span>Dwie pierwsze Marianny zapewne zmar\u0142y przedwcze\u015bnie \u2013 w \u00f3wczesnej praktyce nadawano imiona zmar\u0142ych dzieci kolejnym, jakby pr\u00f3buj\u0105c oszuka\u0107 \u015bmier\u0107.<\/span><\/p>\n

Gdy Julianna wyros\u0142a na pann\u0119 na wydaniu, w jej \u017cyciu pojawi\u0142 si\u0119 Stanis\u0142aw Gawe\u0142, kt\u00f3rego burzliwe losy opowiedzia\u0142am w oddzielnym wpisie. Prze\u017cy\u0142a z nim 14 lat, lat niespokojnych, naznaczonych wojenn\u0105 zawieruch\u0105. Owdowia\u0142a 22 sierpnia 1828 roku, gdy Stanis\u0142aw zmar\u0142 w ch\u0119ci\u0144skim wi\u0119zieniu, jednym z najci\u0119\u017cszych na ziemiach polskich, zostawiaj\u0105c Juliann\u0119 z dzie\u0107mi i \u2013 jak si\u0119 okaza\u0142o \u2013 r\u00f3wnie\u017c sercowym sekretem.<\/span><\/p>\n

Bo oto kilka miesi\u0119cy wcze\u015bniej, 25 maja tego samego roku, we wrocieryskich ksi\u0119gach pojawi\u0142 si\u0119 wpis o narodzinach dziecka p\u0142ci m\u0119skiej, Felixa. Jego przyj\u015bcie na \u015bwiat zg\u0142osi\u0142a akuszerka Regina Miote\u0142czyna, a rodzicami chrzestnymi ch\u0142opca zostali pisarz dworski Dionizy Kr\u00f3likiewicz i guwernantka Maryanna Majewska \u2013 osoby zdecydowanie z \u201eg\u00f3rnej p\u00f3\u0142ki\u201d lokalnej hierarchii.<\/span>
<\/span>W akcie tym zapisano: <\/span>(\u2026) dzieci\u0119 p\u0142ci m\u0119zkiey urodzone tu w Wrociry\u017cu w Domu pod numerem dwudziestym si\u00f3dmym dnia wczorayszego o godzinie si\u00f3dmey z rana z Julianny z Pieli\u0144skich Gawli\u0144ski lat trzydzie\u015bci licz\u0105cey tu w Wrociry\u017cu Kaczmarki, urodzone dzieci\u0119 iest oyca niewiadomego, gdy\u017c m\u0105\u017c pomienioney Julianny Stanis\u0142aw Gawlinski Religii Katolickiej z professyi owczarz wi\u0119cey od roku uwi\u0119ziony w Kryminale zostaie (\u2026)<\/span><\/i>. <\/span><\/p>\n

Juliana, wed\u0142ug wszelkiego prawdopodobie\u0144stwa, uwik\u0142a\u0142a si\u0119 w znajomo\u015b\u0107, kt\u00f3ra mia\u0142a dla niej bardzo konkretne konsekwencje, a ju\u017c bez krztyny w\u0105tpliwo\u015bci jej pozycja spo\u0142eczna by\u0142a znacz\u0105ca: prowadzi\u0142a karczm\u0119, a jej nie\u015blubnego syna trzymali do chrztu przedstawiciele miejscowej elity \u2013 pisarz i guwernantka.<\/span><\/p>\n

Felix w doros\u0142ym \u017cyciu trzykrotnie wszed\u0142 w zwi\u0105zki ma\u0142\u017ce\u0144skie, osiad\u0142 ostatecznie w Piekoszowie i umar\u0142 tam w 1894 roku, zostawiaj\u0105c po sobie liczne \u015blady w ksi\u0119gach, ale nie w rodzinnych opowie\u015bciach.<\/span><\/p>\n

Owczarskie do\u015bwiadczenie Julianny to te\u017c nielicha historia!<\/span>
<\/span>Jej rodzice i krewni pracowali kolejno w dobrach Chwalibog\u00f3w, Wielopolskich i zatrudniali si\u0119 u dzier\u017cawc\u00f3w kr\u00f3lewszczyzn. W owych czasach owczarz nie tylko pilnowa\u0142 owiec, ale bywa\u0142 lokalnym specjalist\u0105 od zi\u00f3\u0142, chor\u00f3b, pogodowych katastrof i \u2013 niestety \u2013 najrozmaitszych zabobon\u00f3w.<\/span><\/p>\n

W \u201eMateryja\u0142ach do etnografii ludu polskiego z okolic Pi\u0144czowa\u201d ksi\u0105dz W\u0142adys\u0142aw Siarkowski z notariuszowsk\u0105 dok\u0142adno\u015bci\u0105 spisuje owczarskie wierzenia: owce mia\u0142y \u201e\u017ale si\u0119 koci\u0107\u201d, je\u017celi w owczarni gwizdano, a kto z kolei chcia\u0142 si\u0119 szybko nauczy\u0107 gwizdania na palcach, powinien zje\u015b\u0107 dziewi\u0119\u0107 owczych bobk\u00f3w \u2013 metoda zapewne skuteczna, bo raczej rzadko powtarzana.<\/span><\/p>\n

Ponadto:<\/span><\/p>\n

Je\u017celi kt\u00f3ry z zawistnych owczarzy pod\u0142o\u017cy pod pr\u00f3g owczarni trupa \u017cydowskiego, to w tej owczarni wyzdychaj\u0105 owce. Zaradczy \u015brodek na to: i\u015b\u0107 na cmentarz chrze\u015bcia\u0144ski i \u017cydowski (najlepiej o p\u00f3\u0142nocy); z grobu chrze\u015bcia\u0144skiego, na kt\u00f3rym krzy\u017c stoi, wzi\u0105\u0107 mchu, a z grobu \u017cydowskiego wzi\u0105\u0107 pniak, nast\u0119pnie mech z pniakiem gotowa\u0107 i t\u0105 wod\u0105 owce pokropi\u0107.<\/span><\/i><\/p>\n

Nie pomin\u0105\u0142 owczarzy w swoich dzie\u0142ach legendarny badacz folkloru polskiego Oskar Kolberg. Wed\u0142ug jego obserwacji mieli wielki wp\u0142yw na lud, a ich rady w chorobie przedk\u0142adano nad zalecenia lekarzy.<\/span><\/p>\n

Ludzie ciemni lub bardzo ma\u0142ej o\u015bwiaty, prawdziwie ewangieliczn\u0105 wiar\u0119 pok\u0142adaj\u0105 w owczarzach, wspieraj\u0105c si\u0119 na tym pewniku, \u017ce oni znaj\u0105 si\u0119 na zio\u0142ach mog\u0105cych przynie\u015b\u0107 ulg\u0119 w licznych chorobach. Z tego te\u017c powodu, rady lekarzy bywaj\u0105 zupe\u0142nie pomijane przez zabobonnych w\u0142o\u015bcian. (\u2026) Chorob\u0119 zwan\u0105 ko\u0142tunem, do\u015b\u0107 cz\u0119sto pojawiaj\u0105c\u0105 si\u0119 w okolicach Kielc, szczeg\u00f3lniej ko\u0142o g\u00f3r \u015awi\u0119tokrzyzkich, \u017caden lekarz krom samego owczarza, wed\u0142ug twierdzenia ludu, nie potrafi uleczy\u0107. To\u017c samo mniemanie rozci\u0105gaj\u0105 do suchot, parali\u017cu i artretyzmu.<\/span><\/i><\/p>\n

Owczarze \u2013 wed\u0142ug wierze\u0144 \u2013 potrafili r\u00f3wnie\u017c odp\u0119dza\u0107 burze, zawieje \u015bnie\u017cne, wichry, pioruny, grad i w\u015bcieklizn\u0119, a przy tym stosowa\u0107 za\u017cegnywania z udzia\u0142em komunikant\u00f3w, wosku z pascha\u0142u czy\u2026 fragment\u00f3w odzie\u017cy wisielc\u00f3w. To tylko par\u0119 przyk\u0142ad\u00f3w \u015bwiadcz\u0105cych o roli i miejscu owczarzy w spo\u0142ecze\u0144stwie i ich umiejscowieniu w <\/span>panopticum<\/span><\/i> figur znacz\u0105cych dla polskiej wsi.<\/span><\/p>\n

Cho\u0107 przyznam, \u017ce nie mog\u0119 powstrzyma\u0107 si\u0119 od jeszcze kilku kr\u00f3tkich, jednak wybornych cytat\u00f3w, dotycz\u0105cych owczarskich praktyk:<\/span><\/p>\n

Szynkarz chc\u0105cy mie\u0107 odbyt na w\u00f3dk\u0119, powinien strz\u0119p z odzie\u017cy wisielca w\u0142o\u017cy\u0107 do beczki, w kt\u00f3rej si\u0119 okowita lub w\u00f3dka znajduje.<\/span><\/i><\/p>\n

Cz\u0142owiek boja\u017aliwy, aby si\u0119 sta\u0142 odwa\u017cnym, powinien z\u0105b zmar\u0142ego nosi\u0107 przy sobie.<\/span><\/i><\/p>\n

Chc\u0105c obudzi\u0107 szalone przywi\u0105zanie jakiej osoby do siebie, powinien \u00f3w cz\u0142owiek pot z cia\u0142a swego zebra\u0107 i takowy w o\u015br\u00f3dce chleba poda\u0107 tej osobie do zjedzenia.<\/span><\/i><\/p>\n

W takim \u015bwiecie dorasta\u0142a, a p\u00f3\u017aniej \u017cy\u0142a z pierwszym m\u0119\u017cem Julianna: mi\u0119dzy owcami i baranami, zakl\u0119ciami przeciw strupom, a ci\u0119\u017ck\u0105, w\u0119drown\u0105 prac\u0105 pasterskich rodzin, przenosz\u0105cych si\u0119 z maj\u0105tku do maj\u0105tku za zarobkiem.<\/span><\/p>\n

To do\u015bwiadczenie przyda\u0142o si\u0119 jej bardziej, ni\u017c mog\u0142aby przypuszcza\u0107 \u2013 bo kiedy \u017cycie wyprowadzi\u0142o j\u0105 z owczarni, zaprowadzi\u0142o prosto za szynkwas.<\/span>
<\/span>Ale o tym b\u0119dzie ju\u017c nast\u0119pnym razem.<\/span><\/p>[\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_team_member name=”Anna Wojewoda-Damasiewicz” position=”Autorka” image_url=”https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/anna1.jpg” _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” header_font=”Source Sans Pro|600|||||||” header_text_align=”center” header_text_color=”rgba(0,0,0,0.76)” header_font_size=”20px” position_font=”Source Sans Pro||||||||” position_text_align=”center” position_text_color=”#686868″ global_colors_info=”{}”][\/et_pb_team_member][et_pb_blurb title=”@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF9kYXRlIiwic2V0dGluZ3MiOnsiYmVmb3JlIjoiIiwiYWZ0ZXIiOiIiLCJkYXRlX2Zvcm1hdCI6IkYgZCwgWSIsImN1c3RvbV9kYXRlX2Zvcm1hdCI6IiJ9fQ==@” icon_placement=”left” image_icon_width=”20px” _builder_version=”4.27.7″ _dynamic_attributes=”title” _module_preset=”default” header_font=”Source Sans Pro|600|||||||” header_text_align=”center” header_font_size=”17px” body_font=”Source Sans Pro||||||||” body_text_color=”#686868″ custom_margin=”0px|0px|40px|0px|false|false” custom_padding=”|0px||0px|false|false” global_colors_info=”{}”]

Data publikacji<\/p>[\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Julianna Piela, czasami pojawiaj\u0105ca si\u0119 w dokumentach tak\u017ce jako Julianna Pilla, a w panie\u0144stwie zwana zapewne Pielank\u0105, urodzi\u0142a si\u0119 19 lutego 1795 roku \u2013 roku III rozbioru Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w \u2013 w Winiarach, w\u00f3wczas jeszcze zupe\u0142nie niezwi\u0105zanych z produkcj\u0105 majonezu.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":68,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"2880","footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-63","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie-rodziny-koscielskich"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":190,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63\/revisions\/190"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/68"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}