[et_pb_section fb_built=”1″ _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” custom_padding=”96px||||false|false” global_colors_info=”{}”][et_pb_row column_structure=”3_4,1_4″ _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_column type=”3_4″ _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_heading title=”Nic samo si\u0119 nie dzieje” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” title_font=”IM Fell English||||||||” title_font_size=”64px” locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_heading][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”IM Fell English SC||||||||” text_text_color=”rgba(0,0,0,0.8)” text_font_size=”32px” text_line_height=”1.2em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n
Jak powstaje rodzinna historia? [\/et_pb_text][et_pb_divider color=”rgba(0,0,0,0.15)” divider_weight=”2px” _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” locked=”off” global_colors_info=”{}”][\/et_pb_divider][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Pami\u0119\u0107 o J\u00f3zefie juniorze by\u0142a w naszej rodzinie obecna od zawsze, cho\u0107 nie zachowa\u0142y si\u0119 po nim w zasadzie \u017cadne dokumenty, poza metryk\u0105 \u015bmierci. Zosta\u0142y natomiast fotografie przechowywane w domu dziadk\u00f3w, z kt\u00f3rymi mieszka\u0142am jako ma\u0142a dziewczynka w pierwszej po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych. W starej, drewnianej, intarsjowanej skrzynce by\u0142o ich wiele i bardzo lubi\u0142am je ogl\u0105da\u0107.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Spo\u015br\u00f3d tych wszystkich zdj\u0119\u0107 utkwi\u0142y mi w pami\u0119ci szczeg\u00f3lnie dwa. Pierwsze przedstawia\u0142o J\u00f3zefa w pruskim mundurze. Drugie wykonano po jego \u015bmierci. W dzieci\u0144stwie budzi\u0142o we mnie niepok\u00f3j, dzi\u015b widz\u0119 w nim obraz przejmuj\u0105cy i g\u0142\u0119boko symboliczny: ostatnie honorowe po\u017cegnanie \u017co\u0142nierza, w\u015br\u00f3d wartownik\u00f3w, na tle sztandaru z napisem \u201eBo\u017ce zbaw Polsk\u0119\u201d. Ta fotografia pozostaje dzi\u015b dla mnie wa\u017cn\u0105 pami\u0105tk\u0105.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Min\u0119\u0142o p\u00f3\u0142 wieku, zanim postanowi\u0142am dowiedzie\u0107 si\u0119, kim naprawd\u0119 by\u0142 J\u00f3zef Babiak.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Pierwszym krokiem by\u0142a kwerenda w Bundesarchiv. Na odpowied\u017a czeka\u0142am ponad rok. Gdy wreszcie nadesz\u0142a, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie odnaleziono \u017cadnych akt. Nie by\u0142o to zaskoczeniem, poniewa\u017c dokumentacja armii pruskiej z okresu Wielkiej Wojny zachowa\u0142a si\u0119 tylko fragmentarycznie. W genealogii i historii rodzinnej takie milczenie archiwum te\u017c bywa odpowiedzi\u0105. M\u00f3wi nie tyle o losach konkretnej osoby, ile o wojennym losie samych \u017ar\u00f3de\u0142.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Kolejnym wa\u017cnym tropem okaza\u0142y si\u0119 niemieckie listy strat publikowane w \u201eArmee-Verordnungsblatt \u2013 Verlustlisten\u201d. Nazwisko J\u00f3zefa pojawi\u0142o si\u0119 tam dwukrotnie. Ka\u017cda z tych kr\u00f3tkich wzmianek sta\u0142a si\u0119 punktem zaczepienia dla dalszych poszukiwa\u0144.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Wiele szczeg\u00f3\u0142owych informacji dostarczy\u0142y tak\u017ce opracowania historyczne, przede wszystkim niemieckie tomy \u201eDer Weltkrieg 1914 bis 1918\u201d i \u201eSomme-Nord\u201d, a tak\u017ce kanadyjskie opracowanie \u201eOfficial History of the Canadian Army in the First World War\u201d. Dla genealogii wojskowej takie ksi\u0105\u017cki s\u0105 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c t\u0142em. Pozwalaj\u0105 przej\u015b\u0107 od pojedynczego nazwiska do \u015bwiata, w kt\u00f3rym \u017cy\u0142 i walczy\u0142 w\u0142a\u015bnie ten konkretny cz\u0142owiek.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Nieocenionych wskaz\u00f3wek udzielili mi autorzy facebookowego profilu \u201ePozna\u0144czycy na frontach Wielkiej Wojny\u201d. Dzi\u0119ki ich pomocy uda\u0142o si\u0119 odtworzy\u0107 szlak bojowy dywizji, w kt\u00f3rej s\u0142u\u017cy\u0142 J\u00f3zef. Dopiero wtedy rozproszone informacje zacz\u0119\u0142y uk\u0142ada\u0107 si\u0119 w logiczn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Bardzo du\u017co wnios\u0142a kwerenda w Centralnym Archiwum Wojskowym, dzi\u015b b\u0119d\u0105cym cz\u0119\u015bci\u0105 Wojskowego Biura Historycznego. Otrzymane materia\u0142y nie dotyczy\u0142y oczywi\u015bcie pruskiego munduru, lecz p\u00f3\u017aniejszej, polskiej drogi wojskowej J\u00f3zefa. To w\u0142a\u015bnie z tych dokument\u00f3w zacz\u0119\u0142a wy\u0142ania\u0107 si\u0119 opowie\u015b\u0107, kt\u00f3rej wcze\u015bniej zna\u0142am jedynie zarys.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Znalaz\u0142o si\u0119 w nich bardzo poruszaj\u0105ce \u017ar\u00f3d\u0142o: w 1936 roku brat J\u00f3zefa, Jan Babiak, napisa\u0142 do Kapitu\u0142y Orderu Virtuti Militari list, w kt\u00f3rym przypomina\u0142 bohaterstwo zmar\u0142ego brata, ale przede wszystkim prosi\u0142 o pomoc dla \u017cyj\u0105cej w biedzie rodziny. Jako bezrobotny nie oczekiwa\u0142 zapomogi, lecz pracy, kt\u00f3ra pozwoli\u0142aby mu utrzyma\u0107 najbli\u017cszych. Trudno nie dostrzec kontrastu mi\u0119dzy po\u015bmiertnym odznaczeniem a codziennymi troskami tych, kt\u00f3rzy pozostali przy \u017cyciu. Odpowied\u017a by\u0142a kr\u00f3tka i urz\u0119dowo bezduszna. Kapitu\u0142a poinformowa\u0142a, \u017ce zajmuje si\u0119 wy\u0142\u0105cznie sprawami samych kawaler\u00f3w orderu. Przy okazji poproszono jednak Jana o wype\u0142nienie kwestionariusza dotycz\u0105cego zmar\u0142ego brata i odes\u0142anie fotografii. W odpowiedzi przes\u0142a\u0142 wymagane dokumenty, jak r\u00f3wnie\u017c w\u0142asnor\u0119cznie sporz\u0105dzony \u017cyciorys J\u00f3zefa. To w\u0142a\u015bnie z niego dowiadujemy si\u0119 o ranach odniesionych we Francji, rozbrojeniu niemieckiej warty, wyznaczonej za niego nagrodzie i okoliczno\u015bciach \u015bmierci. Trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce ten tekst jest czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c rzeczowym za\u0142\u0105cznikiem. To \u015bwiadectwo pami\u0119ci wystawione przez brata.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Wa\u017cnym uzupe\u0142nieniem okaza\u0142 si\u0119 sporz\u0105dzony w 1922 roku w Biedrusku wniosek o nadanie Orderu Virtuti Militari. Zawiera on oficjalny opis dzia\u0142a\u0144 J\u00f3zefa: dowodzenie oddzia\u0142em, wysadzanie most\u00f3w, zniszczenie fabryki amunicji i sprowadzanie broni z terenu Niemiec. Dokument podkre\u015bla jego odwag\u0119, samodzielno\u015b\u0107 oraz \u015bwiadomo\u015b\u0107 narodow\u0105. Pokazuje, \u017ce nie by\u0142 jedynie uczestnikiem wydarze\u0144, lecz cz\u0142owiekiem, kt\u00f3rego czyny uznano za godne najwy\u017cszego polskiego odznaczenia wojskowego.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n W odtworzeniu p\u00f3\u017aniejszego etapu \u017cycia J\u00f3zefa, zwi\u0105zanego z walk\u0105 o polski \u015al\u0105sk, pomocna okaza\u0142a si\u0119 ksi\u0105\u017cka kapitana Marjana G\u0142uta \u201eZarys historii wojennej 75-go pu\u0142ku piechoty\u201d. To w\u0142a\u015bnie w niej znalaz\u0142am wzmianki potwierdzaj\u0105ce jego udzia\u0142 dzia\u0142aniach bojowych i pokazuj\u0105ce, \u017ce te zas\u0142ugi zosta\u0142y dostrze\u017cone ju\u017c przez wsp\u00f3\u0142czesnych.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Cennym \u017ar\u00f3d\u0142em okaza\u0142y si\u0119 archiwalne gazety dost\u0119pne w Bibliotece Narodowej \u201ePolona\u201d i \u015al\u0105skiej Bibliotece Cyfrowej. Relacje prasowe pozwoli\u0142y odtworzy\u0107 atmosfer\u0119 uroczysto\u015bci ods\u0142oni\u0119cia Mauzoleum Powsta\u0144c\u00f3w \u015al\u0105skich w Sosnowcu. Dowiedzia\u0142am si\u0119 z nich nie tylko, kto uczestniczy\u0142 w tym wydarzeniu, ale tak\u017ce, \u017ce organizatorzy zadbali o jego filmow\u0105 dokumentacj\u0119.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Pisz\u0105c histori\u0119 J\u00f3zefa, nie mog\u0142am odm\u00f3wi\u0107 sobie si\u0119gni\u0119cia r\u00f3wnie\u017c do jednej z moich ulubionych ksi\u0105\u017cek o Wielkiej Wojnie \u2013 \u201e\u015awi\u0119ta wiosny\u201d Modrisa Eksteinsa. Towarzyszy\u0142a mi ona od dawna, bo ponad dekad\u0119 temu projektowa\u0142am ok\u0142adk\u0119 jej polskiego wydania.\u00a0 [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Polecam te\u017c oczywi\u015bcie ka\u017cdemu jedn\u0105 z najg\u0142o\u015bniejszych powie\u015bci XX wieku \u201eNa Zachodzie bez zmian\u201d Ericha Marii Remarque\u2019a.<\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][et_pb_text _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” text_font=”Source Sans Pro||||||||” text_text_color=”#252525″ text_font_size=”18px” text_line_height=”1.6em” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Kiedy dzi\u015b patrz\u0119 na fotografi\u0119 J\u00f3zefa w pruskim mundurze, widz\u0119 ju\u017c nie tylko rodzinny portret. Widz\u0119 cz\u0142owieka, kt\u00f3rego los prowadzi\u0142 od armii cesarza Wilhelma II, przez okopy Wielkiej Wojny a\u017c do walki o polski \u015al\u0105sk. A przede wszystkim widz\u0119 histori\u0119, kt\u00f3r\u0105 uda\u0142o si\u0119 zrekonstruowa\u0107 korzystaj\u0105c z rozproszonych dokument\u00f3w, archiw\u00f3w, starej prasy, ksi\u0105\u017cek i rodzinnej pami\u0119ci. <\/span><\/p>\n [\/et_pb_text][\/et_pb_column][et_pb_column type=”1_4″ _builder_version=”4.27.6″ _module_preset=”default” global_colors_info=”{}”][et_pb_team_member name=”Anna Wojewoda-Damasiewicz” position=”Autorka” image_url=”https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/anna1.jpg” _builder_version=”4.27.7″ _module_preset=”default” header_font=”Source Sans Pro|600|||||||” header_text_align=”center” header_text_color=”rgba(0,0,0,0.76)” header_font_size=”20px” position_font=”Source Sans Pro||||||||” position_text_align=”center” position_text_color=”#686868″ global_colors_info=”{}”][\/et_pb_team_member][et_pb_blurb title=”@ET-DC@eyJkeW5hbWljIjp0cnVlLCJjb250ZW50IjoicG9zdF9kYXRlIiwic2V0dGluZ3MiOnsiYmVmb3JlIjoiIiwiYWZ0ZXIiOiIiLCJkYXRlX2Zvcm1hdCI6IkYgZCwgWSIsImN1c3RvbV9kYXRlX2Zvcm1hdCI6IiJ9fQ==@” icon_placement=”left” image_icon_width=”20px” _builder_version=”4.27.7″ _dynamic_attributes=”title” _module_preset=”default” header_font=”Source Sans Pro|600|||||||” header_text_align=”center” header_font_size=”17px” body_font=”Source Sans Pro||||||||” body_text_color=”#686868″ custom_margin=”0px|0px|40px|0px|false|false” custom_padding=”|0px||0px|false|false” global_colors_info=”{}”]<\/p>\n Data publikacji<\/p>\n [\/et_pb_blurb][\/et_pb_column][\/et_pb_row][\/et_pb_section]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Pami\u0119\u0107 o J\u00f3zefie juniorze by\u0142a w naszej rodzinie obecna od zawsze, cho\u0107 nie zachowa\u0142y si\u0119 po nim w zasadzie \u017cadne dokumenty, poza metryk\u0105 \u015bmierci. Zosta\u0142y natomiast fotografie przechowywane w domu dziadk\u00f3w, z kt\u00f3rymi mieszka\u0142am jako ma\u0142a dziewczynka w pierwszej po\u0142owie lat siedemdziesi\u0105tych.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":264,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"on","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"1080","footnotes":""},"categories":[8,9],"tags":[],"class_list":["post-241","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-historie-rodziny-babiakow","category-jak-powstaje-rodzinna-historia"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=241"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":343,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/241\/revisions\/343"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/264"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=241"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=241"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/kwartalnikgenealogiczny.com.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=241"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
<\/span>Od pikielhauby do Virtuti Militari<\/span><\/p>\n
<\/span>Na zako\u0144czenie chcia\u0142abym przytoczy\u0107 pochodz\u0105cy z niej cytat, kt\u00f3ry nie zmie\u015bci\u0142 si\u0119 w g\u0142\u00f3wnym wpisie:
<\/span>[…] jedynie czarny deszcz z posiniaczonych i obrzmia\u0142ych chmur […] pasuje do takiego krajobrazu. Deszcz pop\u0119dza nas, cuchn\u0105ce b\u0142oto staje si\u0119 coraz bardziej \u017c\u00f3\u0142te, leje po pociskach wype\u0142niaj\u0105 si\u0119 zielono-bia\u0142\u0105 wod\u0105, drogi i trakty pokrywaj\u0105 si\u0119 kolejn\u0105 warstw\u0105 szlamu, czarne umieraj\u0105ce drzewa staj\u0105 si\u0119 o\u015blizg\u0142e od wilgoci, pokryte potem, a ostrza\u0142 nie ustaje […] ludzie pogr\u0105\u017caj\u0105 si\u0119 w mogile, kt\u00f3r\u0105 jest ta ziemia […] To nie do wypowiedzenia, bezbo\u017cne, beznadziejne.
<\/span><\/i>(Paul Nash w li\u015bcie do \u017cony, 16 listopada 1917)<\/span><\/p>\n